آرشیو

پیوندهای ویژه

نظر سنجی

بنظرشما اکثریت مجلس دهم:

View Results

Loading ... Loading ...

ما را دنبال کنید

شهرستان نهبندان

شهرستان نهبندان

شهرستان نهبندان یکی از شهرستان‌های استان خراسان جنوبی واقع در شرق ایران است. مرکز آن شهر نهبندان است.

جمعیت این شهرستان بر طبق سرشماری سال ۱۳۹۰، برابر با ۵۷٬۲۵۸ نفر بوده‌است.

درباره ی شهرستان

شهرستان نهبندان به اقتضای موقعیت طبیعی آن و مجاورت با کویر ، دشتی نسبتاً وسیع واقع شده است . از نظر ناهمواری این شهرستان در شمال مشتمل بر ارتفاعاتی است که قلل آن به ۲۵۰۰ متر می رسد کوه سرخ – کوه بیدمشک – کوه بوبک از جمله این ارتفاعات است . در بخش غربی شهرستان نیز شاهکوه که بلندترین نقطه آن ۳۷۳۲ متر ارتفاع دارد واقع گردیده است . بقیه سطح شهرستان مشتمل بر دشتهای هموار نظیر سرچاهشو، سهل آباد، چاهداشی ، دهسلم و نهبندان می باشد که ارتفاع این دشتها حدود ۱۰۰۰ متر از سطح دریاست بطور کلی جهت شیب در شهرستان نهبندان از جنوب و جنوب غربی بوده به طوریکه در قسمت شرقی و جنوب شرقی به دشت سیستان و در جنوب و جنوب غربی به بیابان لوت منتهی می گردد . در جهت جنوب غرلبی – جنوب شرقی ارتفاعات شرق دشت سهل آباد (کوه آتشکده با۲۱۵۹ متر ) واقع شده که در نهایت به کوه بهاران می پیوندد . یک رشته ارتفاعات در جهت شمال غرب – جنوب شرق (کوه سناجان با ۲۰۱۲ متر ) است که در غرب دشت سهل آباد واقع گردیده و به ارتفاعات کوه هاری که بلندترین نقطه متر ارتفاع دارد می پیوندد . شهرستان نهبندان از شمال به کوههای کم ارتفاع بهاران محدود می شود این کوهها در شمال دشت سهل آباد و چاهدراز واقع گردیده و مشجرترین کوههای شهرستان هستند .
تاریخچه

جغرافی نویسان قدیم عرب شهر «نه» یا« نیه » را از شهرهای سیستان شمرده اند چنانچه در بخشی از کتاب تاریخ یعقوبی که مربوط به وقایع قرن دوم هجری است آمده جمعی دعوت هاشمیون را لبیک گفته و بر حکومت وقت شوریدند برای سرکوبی انقلابیون در منطقه سیستان ، شهر نه محلی بود که برای استراحت و مرکز پشتیبانی مورد استفاده قرار گرفت . این واقعه در سال ۱۱۱ هجری قمری اتفاق افتاد .

ابن حوقل در قرن چهارم در کتاب (صوره الارض ) درباره مسافت های سیستان می نویسد : از سیستان به جزأ سه منزل و فاصله فره و قرنین دو منزل و فاصله نه و فره یک منزل بزرگ است و این دو به روی یکدیگر و در سمت بیابان اند« نه » را در گذشته به فاصله کمی در باختر دریاچه زره (نام ولایتی در سیستان ) در مرکز قهستان و بر لب کویر بزرگ دانسته اند . یاقوت و حمد الله مستوفی و مقدسی نیز اسم نه را برده اند . توصیف مقدسی در قرن چهارم از «نه» چنین است :«نه» باروئی دارد که جامع در آن است ساختمانهایش از گل است و بیشتر آبشان از کاریزهاست .

حمد الله مستوفی «نه» را از اقلیم سوم می داند و می گوید : ربع نیشابور است دور چند شهر است هوایش اکثر معدل است . بعد از خرابیش اردشیر بابکان در مغاره شهر «نه» بساخت و آن را «نه » اردشیر نام نهاد . شاپور ابن اردشیر حاکم خراسان بود از پدر آن شهر بخواست . اردشیر مضایقه کرد و گفت : تو نیز یکی بساز شاپور غیرت کرد و نیشابور ساخت و آن را نه شاپور نام کرد که به مرور ایام نیشابور شد . پیشینه «نه» که خاراکسی به وجود آن در زمان اسکندر مقدونی

(۳۵۶-۳۲۳ قبل از میلاد) اشاره می کند حدوداً ۲۴ قرن سابقه تاریخی دارد .

این ناحیه کویری سرزمینی نسبتاً خشک و کم اب و علف به حساب می اید که آب اغلب قناتهای آن
کمی شور و مانع رشد غلات و سایر نباتات می شود . اما این شرایط خاص کویری سبب شده اند
که از دستبرد و هجوم بیگانگان ، تا حدودی در امان بماند . تاریخ ایران بر اساس روایات داستانی تا
اسکندر مقدونی پیش می آید و برخی پیدایش اسکندر و فتوحات او را حد نهایی تاریخ شرق قدیم
تصور می کنند . پس از آن سلسله ساسانی در دنبال نتاریخ داستانی رخ می نماید اما از زمان
اسکندر تا اردشیر ساسانی هم که ظاهراً بانی شهر «نه» بوده است تاریخ چهره چندان روشنی
ندارد . اگر چه همین تاریخ به آبادانی نه در دوران اسکندر گواهی می دهد .

اقوام اولیه ساکن در شهرستان نهبندان و ویژگیهای خاص آن

در حوزه نهبندان کنونی اقوامی هستند که احتمالاً پیوند قومی آنها به اقوام قبل از تاریخ در این
منطقه می رسد . در این ناحیه ، کوهستانی به نام سند یا ( استند) وجود دارد و اقوامی به
همین نام در آنجا زندگی می کنند . نمونه ای از این طایفه در مشرق دهسلم در کوه چاهرویی
دیده می شوند که چادر نشین و گله دارند اما بلوچ نیستند و زبان بلوچی نمی دانند وبا
براهویی هم هیچ قرابتی ندارند . از نظر قومیت مردم این منطقه از تیره پارتها و اقوام آریایی
هستند که از زمانهای قبل از اسلام در این منطقه زندگی می کرده اند .

علاوه بر قوم پارس ، از دیگر اقوام ساکن در منطقه بلوچ و عرب می باشند . اقوام بلوچ از
عشایر کوچ نشین منطقه زابل می باشند که امروزه در نقاط مختلف این شهرستان
سکونت دارند .

اقوام عرب نیز در منطقه ای به نام عربخانه که یکی از دهستانهای این شهرستان می باشد سکنی
گزیده اند . عربهای عربخانه از بازماندگان اعراب می باشند که جزو سپاهیان حازم بن خزیمه در سال
۱۵۰ هجری قمری برای سرکوبی قیام مردم خراسان و سیستان به این منطقه آمده بودند .

نهبندان از شرق به کوههای گرم (که چشمه خورشید در آنها جاریست و قلعه شاهدژ که از قلاع
اسماعیلیان است بر بلندای همین کوهها ساخته شده است ) از غرب به بلندیهای کوههای چشمه
، شاهکوه، کوه هاری و از جنوب به دامنه کوههای استند محدود می شود . متراکمترین ارتفاعات در
غرب (کوه هاری۲۷۰۸)قرار دارند و پس از آن ارتفاعات شمال شرقی و سپس ارتفاعات بهاران و کوه
سناجان هستند .

مشاهیر و فرزانگان

۱- حسن بن عبدالرحمن:ابومحمد حسن بن عبدالرحمن شافعی ازجمله محدثین وفقها است که یاقوت
حموی درکتاب معجم البلدان ایشان رابه نیه نسبت داده است.

۲- عبدالرحمن بن عبدا… : وی برادرزاده حسن بن عبدالرحمن است .همچنان که یاقوت حموی می گوید
((ازاین دواندیشمند نیهی (اهل نه)هیچ اثری جزءتنها نامی براوراق پراکنده تاریخ باقی نمانده است.

۳- ابوبکرنیهی: ازبزرگان وفقهای قرن چهارم (هـ ق)است.وی اصلش از((نه)) ودرسیستان اقامت می کرد
که درگذشت وی حدودسال ۴۰۰قمری بوده است.

۴- نوابه خفی: نوابه خفی دختر میرزامحمدخان ((نهی))شاعره ای توانا بود ودرشاعری خفی تخلص
می کرد ، پدرش محمدخان نهی از خوانین ((نه)) بود ،نوابه شاعری عارف بود که قدم دروادی عرفان
گذاشت وگویند به سیدمرتضی که اهل ریاضت وازولایت ((نه)) بود ارادت داشته ودرطریقه سلوک از او
متابعت می نموده است ودیوان شعری ازاو باقی مانده که مرحوم میرزا محمدشهاب نهی که ازشاعران
هم عصراوبوده جمع آوری کرده است.وی درسال ۱۳۰۸ ق درگذشت.(برگرفته ازکتاب نهبندان دیار
خورشید نوشته: حسن شبانی )

۵- محتاج نهی : ازفضلا وروضه خوانان وشاعران ((نه)) بوده که دفتری به خط نستعلیق ازوی به یادگار
مانده که قصایدی درمدح پیامبرواهل بیت سروده است.

۶- شهاب الدین نهیی :میرزا محمد ابراهیم مشهور به میرزا شهاب اصلش از((نه))است دردارالحکومه
امیرعلم خان حشمت الملک منشی ومستوفی بود ،مردی فاضل ،شاعر،نکته سنج وسخندان بوده
عارف وشیفته عرفان ودرعلوم ادبی وریاضی استاد وحوزه تدریس داشته ،قصاید ،غزلیات ،ترجیعات
ومراثی بسیار دارد.

۷- احمد علی شهابی نیهی متخلص به حریف :درسال ۱۲۹۳هـ ق درنهبندان متولد شده ، وی دیوان
شهری دارد،دوران تحصیلات ابتدایی رادرنهبندان به پایان رسانیدوبرای تحصیلات بالاتر به دارالعلم
مشهد رفت ودرعلوم وحکمت منطق نیزاستاد بود ودرسال ۱۳۵۵هـ ق چشم ازجهان فروبست.و
درزادگاهش مدفون گردید.

۸- سیدمحمدحسین کبریایی : ازسادات نهبندان است که درسال ۱۲۶۳ هـ ش درخانواده ای اصیل
ونجیب دیده به جهان گشود . شاعر،عارف وخوشنویس نهبندانی که تحصیلات ابتدایی رادر(نه)
گذراند،وپس ازرسیدن به سن رشد عازم مشهد گردید،ودرحوزه علمیه خراسان زبان وادبیات عرب
ومباحثی ازعلوم معقول رافراگرفت. (برگرفته ازکتاب سیری درزندگی وآثار شاعر وعارف وخوشنویس
نهبندانی سیدحسین کبریایی،نوشته حسین اکبری)

۹- حاج شیخ جواد عارفی: مجتهد نام آور ۱۰- حاج اسماعیل دهکی : استادعلوم دینی ومبارز معروف

۱۱- دکتر نقیب نقوی:درسال ۱۳۳۲درنهبندان متولد ودرسال ۱۳۴۴به مشهد رفت ودوره های
کارشناسی وکارسناسی ارشد ودکتری زبان وادبیات فارسی رادردانشگاه فردوسی به پایان رسانید .

۱۲- دکتر منصور تاجری : در سال ۱۳۴۶ در شهرستان نهبندان دیده به جهان گشود ، تحصیلات
ابتدایی تا دیپلم را در مدارس شهرستان گذراند سپس در سال ۱۳۶۴ جهت ادامه تحصیلات راهی
دانشگاه سیستان و بلوچستان شد دوره کارشناسی ارشد را در دانشگاه علامه طباطبایی در رشته
مدیریت فرهنگی سپری کرد و دوره کارشناسی ارشد دوم را در کشور هندوستان و دکترا را نیز در
همان کشور در رشته مطالعات سیاسی خاورمیانه با رتبه ممتاز اخذ نمود. این اندیشمند نهبندانی
برای اولین بار در این شهر هفته نامه سوغات را منتشر کرد که تاثیر زیادی در اعتلای فرهنگی
شهرستان داشته اشت تالیف چندین عنوان کتاب درسی دانشگاهی ، با عناوین جهانی شدن و
فرهنگ ، برنامه ریزی امور فرهنگی ، روابط فرهنگی بین الملل و دیپلماسی فرهنگی و …. چاپ
و ارائه بیش از چهل مقاله علمی در نشریات معتبر علمی و پِِژوهشی و ارائه در سمینارهای
بین المللی داخل و خارج از کشور و احراز مسوولیتهای استانی و دانشگاهی از دیگر فعالیتهای
این چهره فرهیخته اهل نهبندان است. وی در حال حاضر عضو هیات علمی و استادیار پایه ۲۷
دانشگاه است و تاکنون جندین هزار دانشجو را در مقطع کارشناسی و کارشناسی ارشد دانش
اموخته کرده است.

۱۳- محمدعزیزی: درسال ۱۳۳۵ درعربخانه نهبندان متولد شد تحصیلات ابتدایی رادرزادگاهش
وتحصیلات عالی در رشته ادبیات فارسی تامقطع دکتری درتهران به پایان رساند.ویبیش از۲۵
جلد کتاب وده ها مقاله درمجلات نگین،سروش ، و… به چاپ رسانده است.

محصولات

از محصولات کشاورزی شهرستان نهبندان می توان به انّاب،خرما،پسته،زعفران،زرشک،انار
و… اشاره نمود. محصول ارزشمند نهبندان سنگ آن است؛چه سنگ های قیمتی معدن
قلعه زری و چه سنگهای زیبای گرانیت سیاه و سفید آن که بسیار هم مقاوم هستند
سنگ های زیبا و قیمتی نهبندان

از سنگ های نهبندان برای سنگ فرش صحن های حرم علی ابن ابی طالب در نجف نیز استفاده شده است.
​بخش‌ها

بخش مرکزی
دهستان بندان
دهستان میغان
دهستان نه

شهرها: نهبندان شوسف

بخش شوسف
شهر شوسف
دهستان عربخانه

شهرها: شوسف

اشتراک